Güneydoğu’nun Ramazan bereketi Orta Doğuve Afrika pazarlarından
Güneydoğu Anadolu’da hububat, bakliyat,yağlı tohumlar ve mamulleri sektörünün ihracatı Ocak ayında geçtiğimiz yılınaynı ayına göre yüzde 7,1 daralma ile 279,9 milyon dolar oldu. İhracatın tonajolarak yüzde 12,3 gerilemeyle 355,5 bin ton olduğu bu dönemde 88,4 bin tonmakarna, 63,8 bin ton buğday unu, 35,8 bin ton da ayçiçek yağı ihraç edildi. Enfazla gelir elde edilen ürün olan ayçiçek yağındaki ihracat yüzde 11,6 artışile 56,6 milyon dolara ulaşırken, ikinci sırada yer alan makarnanın ihracatı %1,2gerilemeyle 48,9 milyon dolar olarak gerçekleşti. Ortalama ihracat birimfiyatlarındaki artışın yüzde 5,9’a ulaştığı bu dönemde ihracatı oransal olaraken fazla düşen ürünler yemler, soya fasulyesi ve kakaosuz şeker mamulleri oldu.Türkiye’nin Orta Doğu ülkelerine gerçekleştirdiği 296 milyon dolarlık hububatihracatının yüzde 40’tan fazla kısmı Güneydoğu’dan gerçekleşirken, Afrika’yayapılan 213,9 milyon dolarlık hububat ihracatı içinde bölgenin payı 46,4’eyükseldi.
“Ramazan öncesi, temel gıda ürünlerineyönelik talep doğal olarak hızlandı”
Bölgenin temel gıda alanında güçlü vesürdürülebilir tedarik yapısıyla Orta Doğu ve Afrika pazarlarında üstlendiğirole dikkat çeken Güneydoğu Anadolu Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar veMamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, bölge ihracatınailişkin değerlendirmelerde bulundu:
“Dünya genelinde yaklaşık 2 milyarMüslüman nüfusun yarısına yakınının yaşadığı Orta Doğu ve Kuzey Afrika coğrafyasıhem ticari ilişkilerimizin uzun yıllardır istikrarlı biçimde geliştiği hem detemel gıda ürünlerinde arz güvenliğinin kritik önem taşıdığı bölgeler. Geçenyıl 2,7 milyar dolar hacimle Güneydoğu’nun hububat sektörü ihracatında yüzde 76,3paya sahip olan bu bölgelerde Irak, Suriye, Cibuti, Gana, Sudan ve Somali gibiülkeler en büyük pazarlarımız arasında yer alıyor. Bu ülkeler girişimlerimizinsahada karşılık bulduğu, güven ilişkisiyle büyüyen stratejik ortaklarımızolarak da öne çıkıyor. Ramazan ayı öncesi dönemde bu pazarlarda temel gıdaürünlerine yönelik talebin doğal olarak hızlandığını görüyoruz. Biz de budönemi yalnızca bir satış takvimi olarak değil, tedarik sürekliliği ve piyasaistikrarı açısından sorumluluk gerektiren bir süreç olarak ele alıyoruz.İhracatçılarımız fiyat istikrarını gözeten, teslimat güvenilirliğinigüçlendiren ve karşılıklı ticari güveni büyüten bir yaklaşımı merkeze alıyor; üretim,stok ve sevkiyat planlamasını bu hassasiyetle yapıyor. İslam coğrafyasındabereketin, paylaşmanın ve dayanışmanın simgesi olan Ramazan, aynı zamanda üreticilerimizeve ihracatçılarımıza da emeklerinin karşılığını veren bir bereket ayı. Bölgemizbu coğrafyalarda sofralara güvenli gıdanın zamanında ulaşmasını sağlayan birticari sorumluluğu temsil ediyor.”
“Tahsilat sorunları Irak’la ticaret akışımızızorluyor”
Bölgenin en yakın ve en büyükpazarlarından biri olan Irak pazarına ayrı bir parantez açan Kadooğlu,ülkede son dönemde ödeme ve tahsilat süreçlerinde yaşanan teknik ve bankacılıkkaynaklı sorunların ticaret akışını etkilemeye devam ettiğini belirterek şunlarısöyledi:
“Geçtiğimiz yıl Irak’a ihracatımızdayüzde 16,8’lik bir daralma yaşanmıştı, bu yıl Ocak ayında ise aylık bazdagerileme yüzde 30’u aştı. Sahada yaşanan temel sorun, Kuzey Irak’ın Türkiye’yeaçılan kapısı olan İbrahim Halil Sınır Kapısının Irak Merkezi Hükümetitarafından uygulamaya geçirilen ASYCUDA sistemine henüz entegrasyon sağlamamışolmasıdır. Bu yapısal aksaklık nedeniyle, ihracat bedellerinin bankacılıksistemi üzerinden tahsili imkânsız hale gelmiştir. ASYCUDA sistemine tamentegre olunmaması ve Iraklı ithalatçılar tarafından ön beyan şartının yerinegetirilememesi nedeniyle ihracat fiilen tamamlanmasına rağmen, Irak MerkezBankası nezdinde ödeme süreçlerinin bloke olması firmalarımızı ciddi bir nakitakışı baskısıyla karşı karşıya bırakıyor. Bu durum sadece ticari hacmi değil,üretim planlamasını ve finansal dengeleri de doğrudan etkiliyor. Öte yandan,son dönemde uygulamaya alınan bazı gümrük düzenlemeleri ve mali yüklerkonusunda Irak’taki yerel tüccar ve esnafın maliyet artışlarına ilişkintepkilerini kamuoyuna yansıttığını görüyoruz. Bu tablo, sorunun yalnızcaihracatçıları değil, piyasanın tüm aktörlerini etkileyen bir nitelik taşıdığınıgösteriyor. Habur hattında günlük araç geçişlerinde yüzde 40-50’yi bulandüşüşler yaşanması, sorunun sahadaki etkisini net biçimde ortaya koyuyor.Ramazan ayı gibi, temel gıda talebinin arttığı bir dönemde ödeme kanallarındayaşanan bu tıkanıklık piyasa istikrarını zorluyor. Beklentimiz, ilgili makamlarnezdinde yürütülen girişimlerle birlikte ya İbrahim Halil Gümrüğü’nün ASYCUDAsistemine entegrasyonunun hızlandırılması ya da bu süreç tamamlanıncaya kadargeçici ve işlevsel bir bankacılık mekanizmasının devreye alınmasıdır.”
